نيروى اندام دردمند مىشوند . و - شايد با داروهاى علاج سنگ كليه يا مثانه داروهائى را مخلوط كنى كه خاصيّت تسكين درد دارند يا داراى نيروى مخدر هستند . اگر از اين داروها برحسب نياز چيزى با داروى علاج سنگ مخلوط كردى ، نيروى طبيعت خود عهده‌دار آن مىشود كه تأثير داروى علاج سنگ را به مقصد مطلوب برساند و ادرارآورها و بدرقه‌كننده‌هاى آن را وقتى به كار وادارد كه كار آنها شروع مىشود . يعنى داروى ادرارآور - كه همراه و بدرقه كنندهء داروى سنگ‌شكن است - داروى سنگ‌شكن را به سنگ مىرساند ، آنگاه دارويى كه نفوذ و اثر آن را از سرعت زياد باز مىدارد و كندترش مىكند كار خود را آغاز كرده و تا مدتى كه لازم است دارو را نگه مىدارد و در نتيجه داروى نفوذ دهنده و داروى ادراردهنده نمىتوانند داروى سنگ‌شكن را از جائى كه بايد در آن مستقر شود تكان دهند ، كه در اين نگهداشتن داروى سنگ‌شكن بايد كار خود را كاملا انجام دهد . مطلب فوق را بيشتر توضيح مىدهم : دارويى را مىخواهيم استعمال كنيم كه سنگ داخل كليه را از هم بپاشد و ريزريز كند ، كه براى بيرون آوردن آن كار آسان باشد . ما ناچاريم آن دارو را با داروهاى ديگر همراه كنيم ، يكى از آنها بايد خاصيّتى داشته باشد كه دارو را به‌زودى و به سرعت به سنگ كليه برساند كه تا نيروى دارو ناتوان نشده است به مقصد برسد . به داروى ديگرى نياز هست كه همراه داروى سنگ‌شكن باشد و چنان كه اشاره شد لزج و چرب باشد و حركت داروى سنگ‌شكن را زمانى كه به سر وقت سنگ مىرسد و بايد آن را بشكند ، كاهش دهد و تا مدتى كه لازم است و تا كار را يكسره مىكند در جايى كه سنگ هست بماند و زود بيرون نرود . هرگاه كار داروى سنگ‌شكن انجام گرفت و سنگ از هم پاشيد و نوبت بيرون راندن ريزه سنگ رسيد ، داروهاى لزج و چرب - كه مانع حركت سريع داروى سنگ‌شكن بودند - كارشان به پايان رسيده و بيكار مىمانند . آنگاه نوبت داروى ادرارآور مىرسد كه دست به كار شود و به رفت و روب ريزه سنگها بپردازد و آنها را از راهى كه بايد بيرون روند روانه سازد . و اگر در اين گيرودار درد شديد رخ داد ، بايد براى تسكين درد نيز چاره‌اى بينديشى كه مثل هميشه و بنا به عادت طبيبان ، بايد در دارو نيروى مخدرى هم بدرقهء راه باشد . گفتيم تركيب دارو بايد از داروهايى باشد كه ذكر شد ، اما ممكن است كه يك داروى تك و ساده داراى تمام اين خواص باشد و طبيب را از تركيب داروهاى بسيار بىنياز گرداند . حال برگرديم به ذكر داروها و آنها را نام ببريم . داروهايى كه هم سنگ را خرد مىكنند و هم بيرونش مىدهند ، يعنى در عين حال هم سنگ‌شكن هستند و هم رفتگر ، عبارتند از : بيخ كوشنه ، بيخ تمشك ، ريشهء مقل ، ريشهء غار ( دهمست ) ، نخود سياه و بويژه آب نخود سياه ، بزر خطمى ، آلبالو ، انگم درخت زالزالك - خود زالزالك نيز تا اندازه‌اى خاصيت دارد . خارسه كوهه و بيخ خارسه كوهه كه بسيار خوبند ، ريشهء گياه حنا ، پياز دشتى ، سركهء پياز دشتى ، اسكنجبين پياز دشتى ، كرفس كوهى ، پونه ، خاراگوش ، دارچين ختايى ، بيخ خيار دشتى ، سيماهنگ ، گل كلم ، بيخ يونجه ، بيخ گياه نيل ( بزر ساذج - نسخه . ) ، چوبك ساقهء